Ön Takımda Oluşan Sorunlar Ve Çözümleri
Amortisör iki temel parçadan oluşan bir darbe sönümleyicidir.



AMORTİSÖRLER;





Amortisör iki temel parçadan oluşan bir darbe sönümleyicidir. Dış kısımdaki helezon yay bazen içte ikinci bir sıra yayda barındırabilir. Darbelerin sönümlenmesi için ilk adımdır. Ancak normalde bir yaya darbe uygularsanız size aksi bir tepki uygulayacaktır ve aracınızı bir salınıma sokacaktır. İşte bu tepkiyi ve salınımı durdurmanın yolu daspot kullanımıdır. Resimde iç kısımda siyah renkli parça daspottur. İçerisinde yağ yada basınçlı hava ihtiva eder. Bir piston ile kapatılmıştır. Daspotu çekmeye çalıştığınızda size doğru gelmemek için direnir. Keza ittiğinizdede içeri gitmemek için direnç oluşturur. Daspot yay gibi salınımada girmez ve bu özellikleri sayesinde hem şok darbeleri sönümler hemde yayın oluşturacağı çift yönlü salınımı sönümler. Ayrıca yaya kılavuz görevide görür.






Amortisör patladı dendiğinde esasen daspotta kaçak olduğunu anlarız. Bu kaçağı anlamak için aracınızın dört köşesinden kuvvetle bastırarak bırakın. Eğer fıs-fıs şeklinde bir hava sesi duyarsanız bilinki amortisörünüz daspotunda kaçak vardır. Kaçak uzun süre tamir edilmez yada parça değiştirilmezse bu ses kesilecektir. Kesilmenin sebebi kaçağa neden olan açıklığın dahada açılmış ve artık ses dahi vermez hale gelmiş olmasıdır. Bu durumdaki bir aracı anlamak için yine dört köşesinden kuvvetle bastırıp bırakın. Araç daspotu devre dışı kaldığı için yaydan ötürü salınıma girecek ve bir kaç kez inip kalkacaktır. Sağlam amortisörlü bir araca bu hareketi yaptığınızda fazla sallanmaz. Keza daspotu tamamen bitmiş bir araçta çukurlara yada tümseklere girdiğinizde tok bir vurma sesi (tük...şeklinde kısa ve sert bir ses) ve ani bir darbe hissi duyarsınız. Sanki aracın şasesine vurulmuş gibi. Keza bu haldeki bir araç virajlarda aşırı yana yatacaktır.






Patlamış bir amortisör aracınızın rot balans ayarını bozabilir ,sürüş konforunuzu düşürür çukurlarda aracınızın daha uzun salınımlar yapmasını ve darbeyi şiddetli hissetmenizi sağlar. Eğer on amortisörlerden sadece birisi patlamışsa bu sürüş güvenliğinizide riske atar. Bu halde sert fren yaptığınızda aracınızın sağa yada sola yalpa yapmasına neden olur. Keza patlak amortisörler ile virajları almak daha zordur. Aracın arka kısmının savrulmasına neden olabilir. Patlak amortisörler tamir edilmezse kısa sürede rot başları aks ve tekerlek bilyalarınızıda bozacaktır.




AKSLAR;




Akslar diferansiyelden aldığı hareketi tekerlere ileten parçalardır. Önden çekişli araçlarda diferansiyel dışlısı şanzımanın içinde bulunur.Bir ucu tekerlekle birleşir ,diğer üçü diferansiyele gider. Arabanın tüm yükünü esasen akslar çeker. Akslar aks rulmanı içine yerleştirir. Bu rulmanlar aracın tüm ağırlığını üzerinde taşırlar. Bu bilyelerde bir arıza olursa tekerlere yakın bölgeden bir uğuldama duya bilirsiniz. Aksın tekerle birleştiği yerde ,aks rulmanının hemen önünde aks keçeleri bulunur. Bu keçelere özellikle dikkat edin. Yağ kaçağı yaparsa firenlerinizi yağlayarak fren kabiliyetinizi ciddi oranda azaltabilir. Bilye yada keçe arızanız varsa mutlaka aks milinide kontrol ettirin. Şartlar müsaitse aks milinide değiştirin. Çünkü eğer aks milinizde bir eğrilik varsa kısa sürede bilyayıda keçeyide tekrar bozacaktır. Resimde görülen aks körükleride önemli parçalardır. İçerisinde aks yağı bulunur. Eğer körük yırtılırsa aks yağını akıtır ve zamanla akslarda boşluğa neden olur.


Bu halde aracınız tekerler havzasından özellikle sağa ve sola tam dönüşlerde tık tık tık şeklinde sesler gelecektir. Bu sorun aks bilyalarının ve keçelerininde bir müddet sonra bozulmasına neden olabilir.




Akslarında boşluk olan bir araç ile düz yolda sert fren yaptığınızda aracınızın özellikle ön kısmı sağa yada sola düzensiz savrulmalara neden olabilir. Amortisörlerin patlamış olması ve rotillerdeki boşluklarda benzeri etkilere neden olur. Böyle bir sorun varsa sırası ile amortisörlerinizi ,rot mekanizmasını ve akslardaki boşlukları kontrol ettiriniz. Yazımızda her birinin ayırt edici belirtilerini ve anlama yollarını işledik.




Virajlarda ,özellikle yüksek hızlarda direksiyonu çok çevirdiğinizde araç devrinde bir dalgalanma oluyor ,motor stop etmeye meyilleniyorsa tekerleriniz çamurluğa sürtüyor olabilir. Direksiyonu tam tur çevirip çamurlukta bir sürtünme izi var mı yok mu iyice bakın. Büyük lastik kullanımı ve rot başı ayarı bozuklukları buna neden olabilir.




Vites değişimleri başta olmak üzere ,gaza anı yüklenme ve bırakmalarda aracın ön havzasından tok tok şeklinde bir yada iki defaya mahsus vurma sesleri geliyorsa her iki aksın boşluk vermiş olabileceğinden ve motor kulaklarının gevşemiş yada kopmuş olabileceğinden şüphelenin. Aks sorunlarını anlama yolunu işlemiştik. Elinizi vites topuzunda tutun (mekanik şanzımanlar için geçerlidir) ve ani gaz verip çekin yada vites değiştirin. Vites topuzunda darbeyi hissedebiliyorsanız büyük ihtimalle motor kulakçıkları gevşemiş yada kopmuştur.




ROTLAR;




Rotlar direksiyonu çevirdiğinizde oluşan hareketi tekerlere ileten parçalardır. Bu sistem rot başı / rotil ve rotu direksiyon merkezine bağlayan rot kollarından oluşan bir sistemdir. Rotlarda boşluk oluştuğunda direksiyon hakimiyetiniz zayıflar. Direksiyondada hafif bir boşluk oluşur. Araç yüksek hızlarda ilerlerken rot basının kesilmesi kazalara neden olabilir. Bu nedenle rotlardaki boşluğu ciddiye almalısınız. Bir levye ile rot kollarını zorlayarak rotlardaki boşluklardan emin olabilirsiniz. Böyle bir imkan bulamazsanız ön tekerleri kriko ile teker teker kaldırın ve sağa sola sallayın. Direksiyon hareket etmediği halde tekerlerde bir boşluk varsa rotillerde boşluk olabileceğinden şüphelenebilirsiniz. Direksiyon merkezi arızalarıda benzer sonuçlar verebilir.




Tekerler çeşitli acılarla akslara bağlanır. Burada amaç virajlarda ,dönüşlerde aracın yol tutuşunu artırmaktır. Bu açılardan tekerin dikey eksenle yaptığı açıyı ( toe-in acısı )rotillerden yaparız.



Yeni nesil çoğu araçta teker başına 2 rotil bulunur (alt ve üst rotiller).




Rotillerde arıza olması ,rot ayarının olmaması akslarınızada zarar verecektir. Rot ayarı olmayan araçlar yüksek hızlarda yolda kalmakta zorlanır ve gezelerler. Düz yolda direksiyon bırakıldığında araç sağa yada sola çeker. Bazen direksiyonda titremeler olur. Bu titremeler balans ayarı kaçıklığında olduğu gibi 100-110 km/saat hız bandı asıldığında geçmeyen titremelerdir.




BALANS AYARI;





Otoda balans ayarı yüksek hızda dönen tekerlerin dengelenmesi işlemidir. Balans ayarı bozulduğunda aracınız 100-110 km/h hiza gelene kadar direksiyonda titremelere neden olur. 110 km hız geçildiğinde titremeler azalır yada kaybolur. Balans ayarının bozukluğu tekerlek bilyalarına ve direksiyon merkezine zarar verir. Balans ayarı kaçmış bir araç yüksek hızlarda yolda gezeleme yapabilir.


Her lastik değişiminde mutlaka balans ayarı yapılmalıdır. Jantınızda bir eğiklik varsa lastikleriniz balans ayarı tutmayabilir. jantlarınızıda kontrol ettiriniz.



14.Mar.2017 12:19:56